แนวคิดเกี่ยวกับจักรวาลคู่ขนาน (Parallel Universe) และพหุจักรวาล (Multiverse) เป็นแนวคิดทางวิทยาศาสตร์ที่พยายามอธิบายว่าจักรวาลของเราอาจไม่ได้มีอยู่เพียงหนึ่งเดียว แต่มีจักรวาลอื่น ๆ ที่ดำรงอยู่ควบคู่ไปด้วย ในขณะเดียวกัน แนวคิดทางพุทธศาสนาเกี่ยวกับภพชาติ (Bhava และ Jati) และภพภูมิ (Planes of Existence) ก็มีมุมมองเกี่ยวกับการเวียนว่ายตายเกิดในภพต่าง ๆ ซึ่งสามารถเชื่อมโยงกับแนวคิดทางฟิสิกส์ได้อย่างน่าสนใจ บทความนี้จะสำรวจและสังเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างแนวคิดทั้งสองกลุ่มนี้

1. Parallel Universe และ Multiverse คืออะไร?

Parallel Universe (จักรวาลคู่ขนาน) หมายถึงจักรวาลที่ดำรงอยู่ควบคู่กับจักรวาลของเรา ซึ่งแต่ละจักรวาลอาจมีเหตุการณ์ กฎฟิสิกส์ หรือโครงสร้างที่แตกต่างกันไป

Multiverse (พหุจักรวาล) เป็นแนวคิดที่ว่ามีจักรวาลหลายแห่งที่มีอยู่จริง แต่ละจักรวาลอาจมีความแตกต่างกันไปตามกฎของมันเอง ทฤษฎีนี้มาจากฟิสิกส์ควอนตัม ทฤษฎีสตริง และทฤษฎีการพองตัวของจักรวาล (Inflation Theory)

ตัวอย่างของพหุจักรวาล ได้แก่:

• Many-Worlds Interpretation (MWI) ของควอนตัมฟิสิกส์ ที่เสนอว่าทุกการตัดสินใจจะสร้างจักรวาลใหม่

• Bubble Universes ที่อธิบายว่าจักรวาลของเราเป็นเพียงหนึ่งในฟองจักรวาลที่มีอยู่มากมาย

• Mathematical Universe Hypothesis ที่เสนอว่าทุกโครงสร้างทางคณิตศาสตร์สามารถเป็นจักรวาลที่แท้จริงได้

2. Bhava และ Jati ในพุทธศาสนา

Bhava (ภพ) คือสภาวะของการดำรงอยู่ที่นำไปสู่การเกิดใหม่ ภพเป็นตัวกำหนดว่าจิตจะไปเกิดใหม่ในภพภูมิใด ซึ่งขึ้นอยู่กับกรรมที่ได้กระทำไว้

Jati (ชาติ) คือกระบวนการเกิดใหม่ในภพที่เหมาะสมตามกรรมที่ทำไว้ อาจเป็นการเกิดเป็นมนุษย์ เทวดา หรือสัตว์เดรัจฉานก็ได้

3. ภพภูมิ (Planes of Existence) และการเปรียบเทียบกับ Multiverse

ภพภูมิในพุทธศาสนาแบ่งออกเป็น 3 ระดับหลัก ได้แก่:

1. กามภูมิ (Kamadhatu) – โลกของมนุษย์ สัตว์ เทวดา และนรก ซึ่งยังติดอยู่กับกิเลสและความต้องการทางกายภาพ

2. รูปภูมิ (Rupadhatu) – โลกของพรหมที่ละกามได้ แต่ยังคงมีรูป

3. อรูปภูมิ (Arupadhatu) – โลกของพรหมที่ละทั้งกามและรูป

หากเปรียบเทียบกับแนวคิด Multiverse:

• จักรวาลในกามภูมิอาจเป็นจักรวาลที่คล้ายกับของเรา แต่มีรายละเอียดที่แตกต่างกัน เช่น Parallel Universe ที่มีเงื่อนไขแตกต่างกันเพียงเล็กน้อย

• จักรวาลในรูปภูมิอาจเป็นจักรวาลที่มีกฎฟิสิกส์ที่แตกต่างกันไป เช่น จักรวาลที่มีเงื่อนไขสำหรับการมีอยู่ของสสารและพลังงานต่างออกไป

• จักรวาลในอรูปภูมิอาจเป็นจักรวาลที่ไม่มีรูปธรรมหรืออาจเป็นเพียงโครงสร้างทางจิตวิญญาณ เช่น จักรวาลที่ไม่มีมวลสารตามแนวคิดของอรูปพรหม

4. การเชื่อมโยงแนวคิดทั้งหมด

1. Parallel Universe กับ Bhava และ Jati

   • หากมีจักรวาลคู่ขนาน อาจหมายถึงว่า “ภพ” ต่าง ๆ ที่มนุษย์สามารถเวียนว่ายไปเกิด อาจเป็นจักรวาลคู่ขนานที่มีอยู่จริง แต่เราไม่สามารถเข้าถึงได้โดยตรง

   • แนวคิดว่าเราสามารถเกิดใหม่ในจักรวาลอื่น (Parallel Universe) สอดคล้องกับแนวคิดการเวียนว่ายตายเกิดของพุทธศาสนา (Jati)

2. Multiverse กับ Planes of Existence

   • หากพหุจักรวาลมีอยู่จริง แต่ละจักรวาลอาจเปรียบได้กับภพภูมิต่าง ๆ ที่มีระดับการดำรงอยู่แตกต่างกัน เช่น จักรวาลที่เป็นกามภูมิ อาจเป็นจักรวาลที่มนุษย์และสิ่งมีชีวิตดำรงอยู่ด้วยกิเลส ขณะที่จักรวาลที่เป็นรูปภูมิอาจเป็นจักรวาลที่มีโครงสร้างพลังงานที่ต่างออกไป

3. กฎแห่งกรรมกับการเลือกจักรวาล

   • ตามแนวคิด Many-Worlds Interpretation ทุกการเลือกของเราทำให้เกิดจักรวาลคู่ขนานใหม่ ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดของกรรมที่กำหนดว่าจิตจะไปเกิดใหม่ที่ไหน

   • หากเราสามารถสร้างกรรมที่ดี อาจหมายถึงการ “ย้าย” ไปยังจักรวาลที่ดีขึ้น เช่นเดียวกับการเกิดใหม่ในภพภูมิที่สูงกว่า

5. ข้อคิดและการประยุกต์ใช้

• การศึกษาแนวคิดของ Multiverse และ Parallel Universe อาจช่วยให้เราเข้าใจเรื่องภพชาติได้ดีขึ้น ว่าอาจมีสภาพการดำรงอยู่ที่แตกต่างกันไปในมิติต่าง ๆ

• แนวคิดของภพภูมิและกรรม อาจให้แง่คิดเกี่ยวกับการเลือกทางเดินชีวิต ว่าเราควรทำกรรมดีเพื่อไปสู่ภพภูมิหรือจักรวาลที่ดีกว่า

• ทั้งพุทธศาสนาและฟิสิกส์เสนอแนวคิดเกี่ยวกับความเป็นไปได้ของการมีอยู่ของมิติอื่น ซึ่งอาจทำให้เราเปิดใจกว้างขึ้นต่อความเป็นไปได้ของจักรวาล

บทสรุป

แนวคิดของ Parallel Universe และ Multiverse สามารถเปรียบเทียบกับแนวคิดของ Bhava, Jati และ Planes of Existence ในพุทธศาสนาได้อย่างน่าสนใจ Multiverse อาจเป็นโครงสร้างของภพภูมิที่แตกต่างกัน ขณะที่ Parallel Universe อาจเป็นเหมือนชาติที่แล้วหรือชาติหน้าที่ดำรงอยู่พร้อมกันในมิติอื่น ความสัมพันธ์ระหว่างแนวคิดเหล่านี้ช่วยให้เราเข้าใจธรรมชาติของการเกิดใหม่และการดำรงอยู่ได้ดีขึ้นทั้งในมุมมองทางศาสนาและวิทยาศาสตร์